The Shining: Waarom Stephen King de film van Kubrick haat
Je kent het wel: je leest een geweldig boek en dan kijk je de film.
Soms is het een feest van herkenning, soms een teleurstelling. Bij The Shining is het een complete oorlog. Stephen King, de auteur van het beroemde boek, haat de verfilming van regisseur Stanley Kubrick met een passie. Waarom?
Dat leg ik je uit, alsof we samen een kop koffie drinken en het erover hebben. Dit is geen gewone review, maar een gids door de ruzie tussen de maker en de meester.
De kern van het conflict: twee visies op horror
Om te begrijpen waarom King zo boos is, moet je weten wat The Shining precies is.
Het verhaal draait om Jack Torrance, een schrijver met een writer’s block, die met zijn vrouw Wendy en zoontje Danny als winterconciërge gaat werken in het verlaten Overlook Hotel. Het hotel is vervloekt en langzaam verliest Jack zijn verstand.
Het boek, uit 1977, is een psychologische thriller. King schreef het vanuit zijn eigen angsten voor alcoholisme en geweld tegen zijn gezin. Jack is in het boek geen pure slechterik, maar een tragische figuur die langzaam afglijdt. Je voelt met hem mee, ook als hij fouten maakt.
Kubrick maakte in 1980 een film die er qua verhaal op lijkt, maar in essentie totaal anders is.
Jack (gespeeld door Jack Nicholson) lijkt vanaf de eerste minuut al een beetje ontspoord. De spanning zit niet in zijn karakter, maar in de kille, koude sfeer van het hotel. Waar King emotie zoekt, zoekt Kubrick ijskoude afstand.
De kern van de ruzie is simpel: King vindt dat Kubrick de ziel uit zijn verhaal heeft gehaald. Het is alsof je een warme trui inruilt voor een ijzige wind. Beiden zijn koud, maar om verschillende redenen.
Waarom King de film haat: de belangrijkste pijnpunten
Laten we even specifiek kijken naar wat King dwarszit. Allereerst: de karakterisering van Jack.
“De film is een prachtige technische prestatie, maar het verhaal klopt niet. Jack is geen monster, hij is een slachtoffer.” – Stephen King
In het boek is Jack een man die worstelt met zijn demonen.
Hij houdt van zijn gezin, maar de drank en de druk van het hotel doen hem de das om. In de film lijkt Jack Nicholson al een beetje griezelig voordat hij ook maar één voet in het hotel zet. King mist de warmte en de achtergrond van de personages.
Wendy, de moeder, is in het boek een sterke, dappere vrouw. In de film wordt ze neergezet als een bange, zwakke vrouw. Dat frustreerde King enorm, want het verhaal verliest hierdoor zijn emotionele gewicht. Een ander groot verschil is de rol van het hotel zelf.
In Kings boek is het Overlook Hotel een plek met een verleden, vol met herinneringen en geesten die langzaam toeslaan.
In Kubricks film is het hotel vooral een kille, moderne doos met een labyrinth van heggen. De horror komt van de sfeer, niet van de verhalen die erachter zitten.
En dan is er nog de beroemde slotscène. In het boek eindigt het verhaal met een ontploffing van de ketelruimte, waardoor het hotel in de as verdwijnt. In de film blijft het hotel ijzig en ongeschonden staan. King vond dit einde oneerlijk voor de personages en voor het verhaal.
De techniek versus het verhaal: een kijkje in de keuken
Om de ruzie goed te begrijpen, moet je weten hoe Kubrick te werk ging. Kubrick was een perfectionist die graag experimenteerde.
Hij draaide soms wel 100 takes voor één scène. Dat zorgde voor een onwerkelijke, bijna droomachtige sfeer.
Maar die sfeer ging ten koste van het verhaal. King wilde een verhaal over verslaving en familiedynamiek. Kubrick wilde een film over koude angst en isolement.
Beide invalshoeken zijn geldig, maar ze botsen. Je kunt een film niet maken als je het boek als een soort script gebruikt, zonder rekening te houden met de emoties van de auteur. Er zijn ook praktische verschillen. In het boek is de zoon, Danny, een helderziende jongen met een vriendelijke begeleider (Tony).
In de film is Tony een stem in zijn hoofd en is de horror vooral visueel.
Denk aan de beroemde scène met het bloed uit de lift. Die beelden zijn iconisch, maar ze vertellen niet hetzelfde verhaal als Kings boek.
Kubrick heeft later gezegd dat hij Kings verhaal zag als een “basis” voor zijn eigen interpretatie. King kon daar niet om lachen. Hij voelde zich genegeerd en onbegrepen. Het is alsof je een recept geeft voor appeltaart en iemand maakt er een hartige taart van zonder je te vragen.
Verschillende versies en interpretaties: wat kun je zelf ontdekken?
Er bestaan verschillende versies van The Shining. De film van Kubrick is de meest bekende, maar er is ook een miniserie uit 1997 die King zelf schreef.
Die miniserie is veel dichter bij het boek en laat Jack echt als een slachtoffer zien. Als je de ruzie wilt begrijpen, is het leuk om beide te kijken. De miniserie duurt ongeveer 3 uur en is te vinden op dvd of via streamingdiensten.
De film van Kubrick duurt 2 uur en 26 minuten. Beide kosten ongeveer €10 tot €20, afhankelijk of je ze koopt of huurt.
De film is vaak in hd-kwaliteit te krijgen, de miniserie soms alleen in standaard definitie. Er zijn ook leesgidsen en boeken die de vergelijking maken. Een aanrader is “The Making of The Shining” van Rob Capatch. Dit boek geeft een kijkje achter de schermen en laat zien hoe Kubrick te werk ging.
Het kost rond de €25. Voor wie echt diep wil duiken, is er “Stephen King: The Shining” van de auteur zelf, een analyse van zijn eigen werk.
Tip: als je de film en het boek naast elkaar legt, let dan op de details. In het boek is de rotsachtige tuin van het hotel belangrijk, in de film is het vooral het doolhof. Dat verschil zegt veel over de focus van beide makers.
Praktische tips: hoe beleef je The Shining optimaal
Wil je zelf de ruzie begrijpen? Lees eerst het boek.
Het is ongeveer 500 pagina’s en kost €15 tot €20. Neem de tijd ervoor, want het verhaal bouwt langzaam op.
Je voelt de spanning in de tekst, niet alleen in de beelden. Kijk daarna de film van Kubrick. Zet het licht uit en zet het geluid goed aan. De muziek van Wendy Carlos is bepalend voor de sfeer.
Let op hoe koud en ongemakkelijk de film voelt, zonder dat er veel bloed te zien is.
Vergelijk daarna de twee. Vraag je af: wat mis ik in de film? Wat mis ik in het boek?
Schrijf een paar notities op. Dit helpt je om de keuzes van King en Kubrick te waarderen, ook al ben je het niet met ze eens.
Als je echt fan bent, kun je ook de miniserie kijken. Ben je benieuwd naar hoe een boek tot leven komt op het witte doek? Dat geeft vaak een heel andere kijk op het verhaal.
Combineer het met een leesgids of een podcast over The Shining om je kennis te verdiepen, of ontdek via een perfecte verfilming hoe een verhaal op het witte doek tot zijn recht komt. Zo wordt de ruzie niet alleen een discussie, maar een avontuur.
Conclusie: twee meesters, één verhaal
Stephen King haat de film van Kubrick omdat hij zijn ziel verloor. Het boek is een emotioneel verhaal over verslaving en familie, de film is een kille studie van angst en isolement. Beide zijn meesterwerken, maar net als bij de verfilmingen van It spreken ze verschillende talen.
Door beide te ervaren, leer je hoe verhalen kunnen veranderen als ze van pagina naar scherm gaan.
Het is geen kwestie van goed of fout, maar van keuzes. En die keuzes maken The Shining tot een tijdloze klassieker, zowel in boekvorm als op film.
Dus pak een kop koffie, lees het boek, kijk de film en voel zelf het verschil. Wie weet, ontdek je waarom King zo gepassioneerd is over zijn werk. En misschien waardeer je de koude kunst van Kubrick wel meer dan je had gedacht.