Game of Thrones: Waar de serie de boeken inhaalde (en verpestte)
Je kent het wel: je bent verslaafd aan de Game of Thrones-serie, je hebt alle acht seizoenen in een week weggekeken, en dan hoor je dat er boeken zijn.
Je bent enthousiast en koopt het eerste deel. Maar dan merk je iets geks.
Het verhaal voelt anders, ingewikkelder en veel, veel groter. Waarom voelt het alsof de serie en het boek twee compleet verschillende werelden zijn? Het antwoord is simpel: op een cruciaal moment is de serie het boek voorbijgestreefd. En hoe. In dit stuk duiken we in dat moment.
We kijken niet alleen waar het misging, maar vooral wat het betekent voor de lezer en hoe je het beste uit beide werelden kunt halen.
Want ja, er is een reden waarom de boeken nog steeds een cultstatus hebben.
De splitsing: waar het boek en serie uit elkaar doken
Het moment dat de serie de boeken inhaalde was niet stiekem. Het gebeurde na het uitkomen van het vijfde boek, A Dance with Dragons, uit 2011.
De makers van de show, David Benioff en D.B. Weiss, zaten met een dilemma. Het volgende boek, The Winds of Winter, was nog lang niet af. George R.R.
Martin schreef niet snel genoeg om de productie van de serie bij te houden.
Dus maakten ze een keuze. Ze besloten om de verhaallijnen die ze al hadden te gebruiken en het einde te bedenken met hulp van Martins grote plannen. Vanaf seizoen 6 liep de show op eigen houtje verder. Dit had enorme gevolgen.
Verhaallijnen werden geschrapt, personages verdwenen of kregen een andere rol, en het tempo werd razendsnel. Waar de boeken nog rustig de tijd nemen voor politieke spelletjes en diepgaande karakterontwikkeling, moest de serie naar een einde toewerken. Het resultaat?
Een show die visueel indrukwekkend was, maar steeds meer moeite had met logica en diepgang. De magie van het onvoorspelbare, wat de eerste seizoenen zo mooi maakte, verdween langzaam.
De gevolgen: wat er misging met het verhaal
De grootste verandering zat hem in de versimpeling. Om de show te laten werken, moesten complexe verhaallijnen worden afgekapt.
Denk aan de enorme boog van Lady Stoneheart, de opkomst van het kerkgenootschap de Vroege Vogels, of de complete reis naar het verre Oosten. Deze verhaallijnen maakten de wereld van Westeros rijk en onvoorspelbaar. Toen ze verdwenen, werden personages als Daenerys en Jon Snow lineairder.
Hun ontwikkeling werd voorspelbaarder en minder gelaagd. Daarnaast werd het tempo een vijand.
Waar de boeken je meenemen in de twijfels en overpeinzingen van personages, dendert de serie maar door. Dialogen werden vaak vervangen door actiescènes. De beroemde 'onschuldige' vraag van George R.R. Martin aan de producers: "Wie is de moeder van Jon Snow?" kreeg in de serie een antwoord dat voor de show handig was, maar in de boeken waarschijnlijk veel complexer ligt.
De focus verschoof van een realistische, politieke fantasy naar een epische veldslag. En hoewel dat spectaculair was, voelde het voor velen lezers alsof het hart uit het verhaal was gesneden.
De personages die het moesten ontgelden
Het effect op de personages was het hardst. Neem Cersei Lannister. In de boeken is ze brutaal, wreed, maar ook onzeker en soms ronduit dom. Haar arrogantie leidt tot haar ondergang.
In de serie wordt ze steeds meer een soort ultieme schurk, wiens slimheid soms uit de lucht lijkt te komen vallen.
Of neem Tyrion Lannister. In de boeken is hij na zijn vlucht een gebroken man, die wegzinkt in wraakzucht en drank. In de serie wordt hij al snel weer de grappige, morele held.
De serie had hem nodig als publiekslieveling. De veranderingen zijn niet per se 'verkeerd' voor een tv-show, maar ze maken de personages minder menselijk.
Ze verlieren hun grijze tinten. De serie wilde duidelijke good guys en bad guys, terwijl de boeken juist laten zien dat iedereen een mix is van beide.
Een andere aanpak voor lezers
Daarom voelt het einde van de serie voor veel lezers zo onbevredigend: de personages die ze jarenlang hebben gevolgd, waren niet meer dezelfde. Wat nu? De serie is afgerond, de boeken nog niet.
De makkelijkste manier is om de show te zien als een apart verhaal.
Geniet van de prachtige kostuums, de geweldige acteurs (wie kan Sean Bean als Ned Stark nou vergeten?) en de onvergetelijke momenten. Maar zie het niet als de 'ware' versie. Als lezer heb je een voordeel. Jij weet dat er meer is.
Jij kent de theorieën over R+L=J en de diepere betekenis van de Droomplant. De show heeft misschien een einde bedacht, maar de boeken zullen ongetwijfeld een andere, waarschijnlijk rijkere, afloop hebben.
Het is een unieke ervaring: twee versies van hetzelfde verhaal vergelijken. Je kunt je eigen mening vormen over welke keuzes beter waren. Zoek online forums op waar lezers discussiëren over de verschillen tussen Atwood's boek en de serie. Zo blijft het verhaal leven, lang nadat de aftiteling van de serie voorbij is.
Praktische tips voor de beginnende lezer
Als je nu de boeken wilt lezen, is het goed om je voor te bereiden. De eerste twee boeken, A Game of Thrones en A Clash of Kings, volgen de serie redelijk. Vanaf het derde boek, A Storm of Swords, beginnen de paden zich te splitsen.
De Red Wedding zit in beide, maar de context en de nasleep zijn anders.
De beste tip: neem je tijd. De boeken zijn dik (soms 800-1000 pagina's) en zitten vol met namen en historie.
Gebruik een leesgids of een wiki om personages en huizen bij te houden, maar pas op voor spoilers. Een goede leesgids kan je helpen de politieke structuur van Westeros te begrijpen zonder het verhaal te verklappen. En als je klaar bent met A Dance with Dragons, sluit je aan bij de rest van de wereld en wacht je (geduldig) op The Winds of Winter.
Het is een reis die de moeite waard is, ook al is het einde nog even open.
Een leesplan voor de echte fan
Wil je het echt goed aanpakken? Volg dan deze stappen. Begin met de originele boeken, niet met de 'samenvattingen'. Koop de hardcover-uitgaven van uitgeverij Luitingh-Sijthoff; ze zijn stevig en hebben prachtige omslagen die perfect bij de sfeer passen.
Reken op ongeveer €25-€35 per boek. Als je merkt dat je de draad kwijtraakt, is The World of Ice & Fire een geweldig naslagwerk.
Dit is een prachtig geïllustreerde geschiedenis van Westeros, geschreven door Martin en Elio M.
García Jr. en Linda Antonsson. Dit boek kost ongeveer €40-€50 en is een must-have voor op de salontafel. Het geeft je achtergrond die de serie nooit kon tonen.
Ten slotte, sluit je aan bij een leesclub. De online gemeenschap is enorm. Op sites als Reddit (r/asoiaf) of Goodreads vind je duizenden mensen die exact hetzelfde proces doormaken. Samen de theorieën bespreken maakt het lezen nog leuker.
Conclusie: twee werelden, één passie
Uiteindelijk is het niet zozeer een kwestie van 'de serie verpest de boeken'. De serie was een fenomeen op zich, met een eigen leven en eigen keuzes.
Het is eerder een geval van twee verschillende kunstvormen die uit één bron zijn ontstaan. De serie gaf ons beeld en geluid, en maakte de personages iconisch. De boeken geven ons de diepte, de twijfel en de onzekerheid die het leven (en goede literatuur) zo interessant maken.
Het feit dat de serie de essentie van Sally Rooney's boek verving, zorgde voor een unieke splitsing.
Het zette een discussie op gang over loyaliteit aan de bron, over de uitdagingen van adaptatie en over wat een verhaal nu echt maakt. Dus, geniet van beide. Kijk de serie voor de epische momenten en de acteursprestaties. Lees de boeken voor de rijke, complexe en onvergetelijke reis die je nergens anders vindt. Benieuwd naar de verschillen? Ontdek wat de Netflix serie veranderde aan de boeken. De wereld van Westeros is groot genoeg voor beide.