Een manuscript opsturen naar een uitgeverij: Do's en don'ts
Wat is een manuscriptopstuur eigenlijk?
Een manuscript opsturen naar een uitgeverij is veel meer dan alleen een Word-document versturen. Het is een sollicitatie. Jij solliciteert naar de functie van auteur bij die specifieke uitgeverij.
Je vraagt ze om hun tijd, expertise en geld te investeren in jouw verhaal.
Het is de eerste stap in een mogelijke samenwerking. Je presenteert je werk én jezelf.
Een uitgeverij beoordeelt je op twee dingen: het verhaal en jou als potentiële partner. Zijn ze op zoek naar een thrillerschrijver? Dan moet jouw manuscript in dat genre passen.
Is je schrijfstilil uniek? Zie je eruit als iemand die makkelijk samenwerkt en openstaat voor feedback?
Je opstuurprocedure is je visitekaartje. Het is je eerste bewijs dat je een professional bent.
De kern: je presentatie
Het succes van je opstuur hangt af van drie onderdelen: het manuscript zelf, de begeleidende brief en de zakelijke kant. Wees extreem zorgvuldig. Een simpele spelfout in je e-mail kan al genoeg zijn voor een directe afwijzing.
Uitgevers zoeken naar een reden om 'nee' te zeggen, want ze kunnen maar een fractie van de manuscripten uitgeven. Jij moet die reden wegnemen. Je manuscript moet perfect zijn.
Geen losse bladzijden, geen rare lettertypes (gebruik Times New Roman of Arial, 12 punting), en een duidelijke structuur.
Zorg voor een eenvoudige paginanummering en je contactgegevens op elke pagina. Voor een roman is 12.000 tot 20.000 woorden een gangbare proeflap. Voor literatuur of thrillers mag het vaak meer zijn, maar begin altijd met een complete, zorgvuldig geredigeerde versie.
De begeleidende brief, de pitch, is minstens zo belangrijk. Schrijf een korte, krachtige e-mail (maximaal 250 woorden).
Begin met een pakkende openingszin. Leg in een paar zinnen uit waar je boek over gaat, wat de doelgroep is en waarom dit verhaal nu relevant is.
Noem vergelijkbare titels (bijvoorbeeld: 'Het leest als "De avond is ongemak" van Marieke Lucas Rijneveld, maar dan in een sciencefiction-setting').
De juiste ontvanger kiezen: de varianten
Niet elke uitgeverij is hetzelfde. Je aanpak moet aansluiten bij het soort uitgeverij.
Grotere uitgeverijen als Atlas Contact, Nijgh & Van Ditmar of De Bezige Bij hebben vaak een speciale 'manuscriptenredacteur'. Zij screenen alles. Bij hen is je opstuur anoniem; ze beoordelen puur op de tekst.
Volg hun instructies op de website tot op de letter. Ze verwachten een volledig manuscript en een korte pitch in de e-mail. Kleine, onafhankelijke uitgeverijen zoals Lebowski Publishers, Das Mag of Pluim werken vaak persoonlijker. Hier is een persoonlijke connectie soms belangrijker.
Je mag ze soms eerst een korte synopsis en een proefhoofdstuk sturen, in plaats van het hele boek.
Check hun website altijd. Soms werken ze met 'open inzendingen' (vrij insturen) of met 'gesloten inzendingen' (alleen als ze erom vragen). Een andere variant is de literaire agent.
Dit is een tussenpersoon die je manuscript pitcht bij uitgeverijen. Als je serieus bent over een carrière als schrijver, is een agent een must. De kosten?
Jij betaalt de agent niets. Zij krijgen een percentage (meestal 15%) van je boekverkoop.
Een ervaren literair agent helpt je je manuscript te polijsten en kent de juiste contacten bij uitgeverijen.
Prijzen en kosten: wat kost het om in te sturen?
Goed nieuws: het opsturen van een manuscript naar een uitgeverij is gratis. Je betaalt nooit geld om je werk te laten lezen door een professionele tekstcorrecteur of proeflezer.
Sterker nog: als een uitgeverij of agent je vraagt om geld voor een 'leesrapport' of 'beoordeling', is dat een rode vlag. Dat zijn oplichters.
- Correctie: Een proeflezer inhuren om je manuscript op taalfouten te controleren. Dit kost vaak tussen de €0,01 en €0,03 per woord. Voor een roman van 60.000 woorden ben je dan €600 à €1800 kwijt.
- Redactie: Een inhoudelijke redacteur die je verhaal structuur geeft. Dit is vaak duurder, vanaf €1500 voor een roman.
- ISBN: Als je zelf publiceert (via Brave New Books of via self-publishing), kost een ISBN ongeveer €50 per stuk. Voor een opstuur naar een uitgeverij heb je dit nog niet nodig.
Echte uitgeverijen investeren in je, niet andersom. Wat wel geld kost, is je eigen professionaliteit. Als je je manuscript professioneel wilt presenteren, investeer je misschien in:
De investering zit 'm dus in het perfectioneren van je manuscript vóórdat je het opstuurt. Een uitgeverij wil een kant-en-klaar product zien, geen rauw werk. Zorg dat je manuscript zo strak is dat het zo naar de drukker kan.
Praktische tips voor je opstuur
Het draait allemaal om details. Hier is een concrete checklist om je kansen te vergroten, ook voor als je moet leren omgaan met afwijzingen van uitgevers:
- Check de regels. Elke uitgeverij heeft een pagina over 'inzendingen' of 'manuscripten'. Soms accepteren ze alleen digitale inzendingen, soms alleen per post. Soms willen ze een PDF, soms een Word-bestand. Volg dit precies op.
- Typefouten zijn dodelijk. Lees je manuscript tien keer na. Laat vrienden het lezen. Een uitgeverij ziet een typefout niet als een ongelukje, maar als een teken van luiheid.
- Wees kort en krachtig. Een uitgever heeft geen tijd voor een eindeloze levensbeschrijving. Houd het bij de essentie: wie ben je, wat is het verhaal, waarom past het bij deze uitgeverij?
- Vermijd 'bluf'. Schrijf niet "Dit wordt de nieuwe bestseller van het jaar". Dat bepaalt de markt later wel. Wees zelfverzekerd, maar bescheiden. Zeg bijvoorbeeld: "Dit verhaal sluit goed aan op de huidige belangstelling voor psychologische thrillers."
- Volg het op. Wacht de reactietermijn af (staat meestal op de website, vaak 3 tot 6 maanden). Stuur na die termijn eventueel een vriendelijke herinnering. Blijf niet bellen of eisen dat ze gaan lezen.
Als je een afwijzing krijgt, zie het niet als falen. Het is een deel van het proces.
Vraag niet om feedback (dat kost ze te veel tijd), bedank ze voor hun tijd, en ga door naar de volgende uitgeverij. Jouw verhaal verdient de juiste plek. Blijf geloven in je werk, en vooral: blijf schrijven. De volgende pagina is altijd de belangrijkste.